Aspendos Tarihçesi/Turizmi

Pamfilya kenti olan Aspendos Antalya’nın 48 km. doÄŸusundadır.Aspendos’a Antalya-Manavgat yolundan ayrılan bir asfalt ile ulaşılır. Kent, Serik Ä°lçesinin 8 km. doÄŸusunda Köprü Çayı’nın daÄŸlık bölgeden düzlüğe ulaÅŸtığı yerde, biri büyük, diÄŸeri küçük iki tepe üzerine kurulmuÅŸ zengin ÅŸehirlerden biridir. Ä°lk ismi bastığı sikkeler üzerinde de görüleceÄŸi gibi Estvadiiys’tir. Antik dünyada en güçlü para Aspendos sikkesidir.

M.Ö. 7.yy. baÅŸlarında kurulan ÅŸehir, Perslerin, Attik Delos Deniz BirliÄŸi’nin, Büyük Ä°skender’in, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı egemenliklerini tanımıştır. Evrimedon Çayı aÄŸzındaki konumu ile önemli bir liman ve ticaret kenti olarak ünlenen Aspendos, mısır, gül aÄŸacından yapılmış süs eÅŸyaları, ÅŸarap, tuz ve at ticareti yapmıştır. Kent ayrıca antik dünyanın en iyi atlarını yetiÅŸtirmesi ile de ünlüdür.

Aspendos’taki eserler, AÅŸağı Kent Yapıları ve Yukarı Kent Yapıları olarak ikiye ayrılır. Yukarı Kent Yapıları arasında agora, bazilika toplantı yapısı, nymphaeum ve eksedra yer alır. AÅŸağı Kent Yapıları arasında ise tiyatro, stadion, hamamlar, su kemeri, tapınak ve nekropoller sayılabilir. Aspendos surlarının Helenistik Dönem de yapıldığı, sonraları Geç Roma ve Bizans Dönemlerinde birtakım onarımlar gördüğü bilinmektedir.

Aspendos’u sanat merkezi yapan yapıtların başında tiyatro gelmektedir. Aspendos Tiyatrosu antik dünyadan günümüze gelebilmiÅŸ en saÄŸlam tiyatrodur. Küçük bir tepenin yamacına kurulmuÅŸ olan tiyatronun mimarı Aspendoslu Thedoros’un oÄŸlu Zenon’dur. Kapasitesi 15.000 kiÅŸiliktir. En önemli özelliÄŸi sahip olduÄŸu muhteÅŸem akustiktir. Tiyatro Selçuklular döneminde kervansaray olarak kullanılmıştır. Sahne binasının bazı yerlerinde görülen beyaz sıralar üzerine zikzak motifleri Selçuklu Dönemine aittir. Tiyatronun cavea bölümü yarım daire planlı olup, geniÅŸ bir diazoma ile ikiye ayrılır. Ãœst caveanın arkasını 59 kemerden oluÅŸan geniÅŸ bir galeri boydan boya çevirmektedir. Caveanın iki tarafında giriÅŸlerin üzerindeki özel localar imparatorluk ailesine ve ocak rahibelerine ayrılmıştır. Orkestradan itibaren yükselen oturma sıralarının ilki senatör, yargıç ve yabancı elçilere, ikincisi kentin ileri gelenlerine aittir. Kadınlar genellikle üst sıralarda, galerinin altındaki bölümde otururlardı. Geri kalan bölümler kentin tüm vatandaÅŸlarına açıktır. Sahne tiyatronun en çarpıcı bölümüdür.

Konglemara bloklarından inÅŸa edilen iki katlı fasadın alt katında aktörlerin sahneye çıkışlarını saÄŸlayan beÅŸ kapı vardır. Orkestra düzeyindeki küçük kapılar vahÅŸi hayvanların kapatıldığı dehlizlere aittir. Ãœst kattaki sütunlu cephe mimarisinin tam ortasında üçgen bir alınlık içinde tiyatroların kurucusu ve koruyucusu olan ÅŸarap tanrısı Dionysos’un bir kabartması iÅŸlenmiÅŸtir.