Adıyaman Turizmi

Adıyaman, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin batısında yer alan, tarih sahnesindeki yeri ilk insanlara dek uzanan, pek çok değişik kültüre merkezlik etmiş olan gerçek bir kültür ve turizm kentidir. Dünyanın en eski yerleşim yerlerinden biri olan Adıyaman toprakları üzerinde, insanlık tarihinin bütün dönemlerinde yaşanmışlığa dair bulgular elde edilmiştir.

Tarih boyunca çeşitli devletler arasında el değiştiren Adıyaman İli, M.Ö. 3000-1200 yıllarında Hititler, 1200-700 yılları arasında Asurlular, 750-600 arasında Frigler, 600-334 yılları arası Persler, 334-69 yılları arası Makedonlar, 69-M.S.72 yılları arası Kommagene Krallığı, 72-395 yılları arası Roma İmparatorluğu, 395-670 Bizans (Doğu Roma) İmparatorluğu, 670-758 yılları arası Emeviler, 758-926 Abbasiler, 926-958 Hamdaniler, 958-1114 yılları arası yeniden Bizanslılar, 1117-1204 Eyyubiler, 1204-1298 yılları Anadolu Selçukluları, 1298-1516 Memluklular arasında el değiştirdikten sonra 1516 tarihinde Osmanlı İmparatorluğunun egemenliğine girmiştir.

Tarih boyunca ev sahipliği ettiği sayısız medeniyetten gelen değerleriyle Adıyaman İli, bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin önemli turizm merkezlerinden biri olarak, dünyanın her yerinden gelen konuklarını ağırlamaktadır.

Nemrut Dağı
Nemrut

Antik Kentler
Kral I. Antiochos kitabelerinde söz edildiÄŸine göre, Arsameia Ä°.Ö. 2. Yüzyılın baÅŸlarında Kommagene’lerin atası Arsemez tarafından Kahta çayının doÄŸusunda Eski Kahta kalesinin karşısında kurulmuÅŸ Krallığın yazlık baÅŸkenti ve idare merkezidir. Güneydeki tören yolunda Mitras’ın kabartma steli, ayin platformu üzerinde Antiochos-Herakles tokalaÅŸma steli ve bunun önünde Anadolu’nun bilinen en büyük Grekçe yazıtı, yazıtın bulunduÄŸu yerden baÅŸlayan 158 m. derine inen bir tünel ile yazıtın batısında benzer bir kaya dehlizi bulunmaktadır. Tepe üzerindeki platformda Mithridathes Callinichos’un mezar tapınağı ve sarayı yer almaktadır. Arsameia ören yeri, Adıyaman’a 60 km. uzaklıktadır. Adıyaman’a 60 km. uzaklıkta Kocahisar köyü yakınındadır. Kommagene’ler tarafından inÅŸa edilen Yeni Kale, karşısındaki Arsemeia ile birlikte kullanılmıştır. Romalılar ve ardından Memluklular tarafından restore edilen Kale en son 1970′lerde kısmen onarılmıştır. Kale içinde çarşı, cami, zindan, su yolları, güvercinlik kalıntıları ve kitabeler bulunmaktadır. Kale’den Nymphois’e inen su yolu bir tünelle Arsameia’ya baÅŸlanmıştır. 80 metreyi bulan bu yolla halen suya ulaÅŸmak mümkündür. Cendere Köprüsünden sonra Sincik yolu üzerindeki Datgeli köyünün yakınlarındaki 1400 m. rakımda bulunan tepenin üzerine kurulmuÅŸtur. M.S. 70′lerde Romalılar tarafından inÅŸa edildiÄŸi ve 300′lere kullanıldığı tahmin edilen, içerisinde büyük bir tapınak bulunan bölgenin kutsal alanı kabul edilen kalenin hemen yakınında Kommagene döneminde inÅŸa edilen Temenos kalıntıları bulunmaktadır. Adıyaman’ın Kahta Ä°lçesine 85 km. uzaklıkta bulunan, tarihi Geç Hitit dönemine dayanan kale, Fırat nehrinin batı yakasında yer almaktadır. M.Ö. II. yüzyılda Kommageneliler’in atası olan Arsames tarafından kurulmuÅŸtur. Sarp kayalar üzerine, AÅŸağı ve Yukarı Kale olmak üzere iki bölümde inÅŸa edilen Gerger Kalesi’nin batı surlarında Kral Samos’a ait bir kabartma bulunmaktadır. Ä°slami dönemde de kullanılan kale içerisinde cami, dükkanlar ve su sarnıçları bulunmaktadır. Adıyaman kent merkezine 5 km. uzaklıkta, Kuyucak köyü yolu üzerindeki Pirin köyündeki kalıntılar 200 civarındaki kaya mezarı ve yerleÅŸim yerine sahiptir. Antik çaÄŸdan kalan bu nekropol ve çevresi Kommageneliler döneminde önemli bir yerleÅŸim merkezi olmakla birlikte, asıl Romalılar döneminde geliÅŸmiÅŸ bir kenttir. GiriÅŸleri kabartmalarla süslenmiÅŸ birbirine geçiÅŸli içerisinde lahitler yerleÅŸtirilmiÅŸ kayaların içine oyulmuÅŸ mezar odaları ÅŸeklinde kalıntılardır.

Höyük Tümülüs ve Anıtlar
Milli Parkın güneybatısında Adıyaman-Kahta giriÅŸinde bulunan, Kommagene Kralı II. Mithridates tarafından annesi Ä°sas adına yaptırılan anıt mezar, sütun üzerindeki kartaldan dolayı KarakuÅŸ Tümülüsü olarak anılmaktadır. DoÄŸu, batı ve güney yönlerde dörder sütun varken günümüze doÄŸuda iki, batıda ve güneyde birer sütun kalmıştır. DoÄŸu sütun üstünde aslan ve kartal heykel kalıntıları, batıdaki sütunun üstünde tokalaÅŸma steli, yerde aslan heykel parçası vardır. Nemrut Dağı giriÅŸ noktası olarak belirlenen KarakuÅŸ Tümülüsü, Milli Park içersindedir. Ä°l merkezine 45 km., Besni ilçesine 15 km. uzaklıkta, Üçgöz (Sofraz) köyündedir. 15 m. YüksekliÄŸinde olan mezarın üzeri kırma taÅŸ ve molozla örtülüdür. Besni ilçesinin 33 km. güneydoÄŸusunda, KızıldaÄŸ üzerinde Kommagene Kralı II. Mithridates tarafından inÅŸa edilen anıt mezar, her biri yaklaşık 10 metre yükseklikte üç çift sütunla çevrelenmiÅŸtir. Sütunları üzerinde kadın, erkek ve aslan kabartmaları bulunmaktadır. Adıyaman’a 5 km. mesafede, KaradaÄŸ eteÄŸindedir, 2 bölümden oluÅŸan bir kaya mezarı vardır. Adıyaman’a 25 km. mesafedeki Ilıcak Köyü sınırları içindedir. Yığma taÅŸlardan yapılmış 6 adet tümülüs mezar bulunmaktadır. Mezarların, Kommagene Kraliyet ailesine ait soylu kiÅŸiler için yapıldığı tahmin edilmektedir. Adıyaman’a yaklaşık 35 km. uzaklıkta Malpınar mezrasında doÄŸal kaya üzerine oyulmuÅŸ Hiyeroglif bir kitabe ve kayalara yapılmış yerleÅŸim birimleri Geç Hitit dönemine aittir.

Köprüler
Adıyaman’a 55 km. uzaklıkta ve KarakuÅŸ tümülüsünün kuzeydoÄŸusundadır. Kahta çayının en çok daraldığı kesimde iki ana kaya üzerinde 92 iri kesme taÅŸtan yapılan bir büyük kemer ve doÄŸu tarafındaki küçük bir tali kemerden oluÅŸur.

Köprü, depreme karşı korunacak ÅŸekilde, sütunlara köprüye esneklik payı verilerek inÅŸa edilmiÅŸtir. Köprünün hemen alt tarafında bulunan Kommageneliler’in Antiochos Theos döneminde inÅŸa ettiÄŸi 5 kemerli diÄŸer bir köprü, Romalılar tarafından yıkılmıştır. Gümüşkaya köyü ile AÄŸcin köyü arasında Göksu çayının daraldığı bir noktada kaya zemin üzerinde kurulan köprü Roma dönemine aittir. Orta kemerin dışında genel olarak saÄŸlam durumdadır. Köprünün büyük bir kemeri ve kademeli olarak küçülen üç kemeri daha vardır. Köprü taÅŸları harç kullanılmadan sıkıştırma (Cendere) stiliyle yapılmıştır.

Kaya Mezarı ve Mağaralar
Adıyaman’ın 17 km. kuzeyinde TaÅŸgedik Köyü sınırları içinde yer alır. Kaya mezarlar ve GüneÅŸ Tanrısı Hellias ile Kral Antiochos’un tokalaÅŸma kabartmaları vardır. Adıyaman il merkezine 40 km. uzaklıkta ve Adıyaman-Åžanlıurfa karayolunun 1 km. batısında yer alan TuruÅŸ Kaya Mezarları Roma Dönemine aittir. Mezarlar zeminden aÅŸağıya doÄŸru ana kaya oyularak yapıldığından mezarların giriÅŸine aÅŸağıya doÄŸru inen 10-13 basamaktan sonra ulaşılır. Bazılarının duvar ve kapı giriÅŸlerinde çeÅŸitli figürlerde kabartmalar bulunmaktadır. Dikilitaşın kuzeyindeki kayalık alanlarda, AÅŸağı hoziÅŸi köyü yakınlarında dolmen tipi mezarlar bulunmaktadır. Sala benzeyen iki büyük kayanın birbirine çatılması ile yapılan bu mezarların TaÅŸ Devri insanlarından kaldığı tahmin edilmektedir. Adıyaman’a 7 km. mesafede, Zey Köyü yakınında, erken dönem Hıristiyanların yaÅŸadığı yerleÅŸim birimleri bulunmaktadır. Köyde ayrıca Åžeyh Abdurrahman Erzincani’ye ait bir türbe ve cami yer alır. Göksu ırmağı boyunca yer alan 40 - 50 m. yükseklikteki sarp kayalıklar üzerinde doÄŸal maÄŸaralar bulunmaktadır. Besni tarafında Kızılin ve Sarıkaya Köyleri ile Adıyaman tarafında Gümüş Kaya ve Mal Pınarı civarında yoÄŸunlaÅŸmıştır. Adıyaman’ın 10 km. kuzeyinde Adıyaman - Çelikhan - Malatya karayolunun üzerinde Palanlı köyünde yer almaktadır. M.Ö. 40.000 yıllarında kullanılmış doÄŸal bir maÄŸaradır. Duvarında bulunan ve halen fark edilen geyik figürü yalın kontur çizgilerle oluÅŸturulmuÅŸtur. MaÄŸaranın yer aldığı derin vadi ise ender bulunur bir doÄŸa parçasıdır. Kayaların oyulmasıyla oluÅŸturulmuÅŸ (demir Kale 1) adıyla anılan, ikiÅŸer katlı erken dönem Hıristiyanların yaÅŸadığı yerleÅŸim birimleri bulunmaktadır. MaÄŸaralara Ä°ndere köyü (Zey) içinden yaya olarak gidilmektedir. Adıyaman ilinin 40 km. güneybatısında Göksu nehri kenarında aynı adla anılan köyün batısında kayalardan oyma tünel ÅŸeklinde birbirleri ile baÄŸlantılı çok sayıda maÄŸaralar yer almaktadır. Tarihte konut olarak kullanılan bu maÄŸaraların M.Ö. 150 yılında yapıldığı tahmin edilmektedir.

Camiler ve Kiliseler
Ulu Cami, Çarşı Cami, Kab Cami, Musalla Cami, St. Paul Kilisesi en önemlileridir.

Adıyaman Camileri (İnanç Turizmi)

İçmeler
Çelikhan Ä°lçesi’nin 23 km. kuzeydoÄŸusundadır. İçmerenin suyu mide, bağırsak, karaciÄŸer, safra kesesi, hastalıklarıyla böbrek taşı ve ÅŸiÅŸmanlıkta kullanılması büyük ölçüde faydalıdır. Besni Ä°lçesinin 6 km. kuzeydoÄŸusundadır. Bu içmenin suyu böbrek taÅŸlarına, kronik kabızlık, bağırsak ve mide iltihaplarında faydalıdır. Adıyaman’a 25 km. uzaklıkta ve kuzeybatısındadır. Akçalı köyüne 5 km. mesafede ÅŸifalı bir soÄŸuk su içmesidir. Bu su bazı mide ve bağırsak hastalıklarına iyi gelmektedir.

Milli Parklar
Nemrut Dağı Milli Parkı

Atatürk Barajı ve GAP
GüneydoÄŸu Anadolu Projesi (GAP), ülkemizin GüneydoÄŸu Anadolu Bölgesindeki 9 ilde (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Åžanlıurfa ve Şırnak) uygulanmakta olan çok sektörlü entegre bir bölgesel kalkınma projesidir. BaÅŸlangıçta su ve toprak kaynaklarının geliÅŸtirilmesine dayalı olarak tasarlanan proje, 1989 yılında GAP Mastır Planının hazırlanması ile çok sektörlü ve entegre bir bölgesel kalkınma projesine dönüştürülmüştür. Projenin en önemli ayağı olan Atatürk Barajı Türkiye’nin en büyük, dünyanın 8. büyük barajıdır. Adıyaman ve Åžanlıurfa il sınırları içerisinde yer alan Atatürk barajı ile yıllarca kurak olan bu topraklara adeta can gelmiÅŸ, bölgenin ekonomisi hızla geliÅŸmiÅŸtir.
DiÄŸer taraftan, yöre halkı tarafından “deniz” olarak nitelendirilen Baraj Gölü, bölge turizmine büyük ölçüde çeÅŸitlilik saÄŸlamıştır. Göl üzerinde balıkçılık ve su sporları yapılmaktadır.

Adıyaman’ daki bazı konaklama yerleri ve oteller:

Bozdoğan Otel Adıyaman
Grand İsias Otel Adıyaman
Zeus Otel Adıyaman
Bardakçı Taşsaray Otel Adıyaman
Antiochos Otel Adıyaman
Euphrat Otel Adıyaman
Kervansaray Nemrut Dağı Otel Adıyaman